Speelkleed of speelmat kiezen voor uw kind: materiaal en veiligheid

Het verschil tussen een speelkleed, een speelmat en een babygym

Een speelkleed is doorgaans een plat, zacht kleed van stof of dunne foam dat als ondergrond dient tijdens het spelen op de vloer. Een speelmat is dikker en steviger, vaak opgebouwd uit in elkaar klikkende foam tegels, en biedt daarmee meer demping bij een kind dat leert kruipen of lopen en regelmatig valt. Een babygym is een speelmat of speelkleed met een boog erboven waaraan speeltjes hangen, bedoeld voor baby's die nog niet zelfstandig zitten en op de rug of buik liggend spelen.

Voor een baby van een paar maanden oud is een babygym met een zachte ondergrond het meest functioneel; zodra een kind kruipt en later loopt, wordt een dikkere foam speelmat relevanter vanwege de schokdemping bij vallen.

Materiaal en mogelijk schadelijke stoffen

Foam speelmatten worden vaak gemaakt van EVA-schuim (ethyleen-vinylacetaat), dat op zichzelf geen ftalaten bevat, maar goedkopere varianten kunnen toch verontreinigd zijn met formamide, een stof die vrijkomt tijdens het productieproces en irritatie van luchtwegen kan veroorzaken. Kies bij voorkeur een mat met een certificering die vrij van BPA, ftalaten en formamide expliciet vermeldt, en niet alleen een algemene CE-markering, die op zichzelf niets zegt over chemische samenstelling.

Een speelkleed van biologisch katoen is een alternatief zonder schuimgeur, geschikt voor gebruik boven op een bestaand vloerkleed of foam mat. Het geeft minder demping dan foam, maar is eenvoudiger te wassen in de wasmachine dan foam tegels, die niet nat gereinigd mogen worden zonder dat het materiaal vervormt.

Dikte en ondergrond

Voor tummy time en de eerste kruipoefeningen volstaat een mat van ongeveer 1 cm dik. Zodra een kind zelfstandig gaat staan en lopen, en dus ook vaker valt, is een dikte van 1,5 tot 2 cm comfortabeler, vooral op een harde ondergrond zoals tegel- of laminaatvloer. Op een bestaand tapijt is een dunnere mat vaak voldoende, omdat het tapijt zelf al een deel van de demping voor zijn rekening neemt.

Controleer of de onderkant van de mat antislip is uitgevoerd; een mat die op gladde vloeren wegschuift, verschuift juist op het moment dat een kind zich eraan optrekt om te gaan staan, wat het risico op vallen vergroot in plaats van verkleint.

Onderhoud en levensduur

• Foam tegels: veeg vlekken direct af met een licht vochtige doek; langdurig natte reiniging laat het materiaal opzwellen en poreus worden.
• Stoffen speelkleden: was op het temperatuuradvies van het label; bij twijfel is 30 graden met een mild wasmiddel de veiligste keuze om verkleuring te voorkomen.
• Babygym-bogen met stof: neem losse hangspeeltjes apart af, omdat deze het vaakst in de mond belanden.
• Vervang foam tegels die scheuren of brokkelen vertonen; kleine foam deeltjes vormen dan een verstikkingsgevaar.

Binnen en buiten: verschillende eisen aan een speelmat

Een speelmat die binnenshuis wordt gebruikt, hoeft niet bestand te zijn tegen uv-licht of temperatuurschommelingen, terwijl een mat die op een terras of in de tuin ligt na verloop van tijd kan verkleuren of stugger worden door blootstelling aan zon en regen. Voor buitengebruik is een mat met een expliciete UV-bestendige coating te verkiezen, en is het verstandig de mat na gebruik weer binnen op te bergen in plaats van hem permanent buiten te laten liggen.

Een speelmat die ook buiten wordt gebruikt, verzamelt bovendien sneller zand en gruis in de naden tussen foam tegels; klop de mat regelmatig uit of neem hem na buitengebruik even af, zodat er geen scherpe deeltjes onder blote voetjes terechtkomen wanneer de mat weer binnen wordt neergelegd.

Combineren met een babybox of kruipbox

Bij een baby die nog niet zelfstandig zit, wordt een speelmat vaak binnen een kruipbox of babybox gelegd, wat een dubbele afbakening geeft: de box begrenst de ruimte, de mat verzacht de ondergrond daarbinnen. Zodra een kind zelfstandig gaat kruipen en de box te beperkt wordt, verschuift de functie van de mat naar een groter oppervlak in de kamer, los van een afgebakende box. Overweeg daarom bij aanschaf of de mat op termijn ook los, buiten de box, bruikbaar blijft, in plaats van een model te kiezen dat qua formaat exact op de box is afgestemd.

Een speelkleed combineren met andere speelmeubels

Een speelkleed onder een speeltafel of naast een klimrek dempt niet alleen het geluid van vallend speelgoed, maar zorgt ook voor een zachtere landing wanneer een kind van een klein stukje hoogte afstapt. Voor een speelhoek met meerdere activiteiten is een grotere, effen speelmat vaak praktischer dan een kleed met veel print, omdat een rustige ondergrond de aandacht minder afleidt van het speelgoed zelf.